Mondhygiënisten

Janet Brinks

Janet heeft in 1988 de opleiding mondhygiëne aan de ACTA voltooid. Na ruim 10 jaar werkzaam te zijn geweest in een algemene praktijk in Aalsmeer werkt ze sinds 1998 in de Groepspraktijk Diemen. Met bijna 30 jaar in het vak is Janet een zeer ervaren mondhygiëniste.

Lid Nederlandse Vereniging Mondhygiënisten (NVM )

Ingeschreven DiplomaRegister Mondhygiënisten

Ingeschreven in het Kwaliteits Register Mondhygiëne (KRM)

Lid IT-groep Amsterdam 2

Lid Quality Practice Mondhygiëne – actuele nascholing

Aanwezig

Maandag 08.00 – 16.45
Dinsdag 08.00 – 16.45
Donderdag 08.00 – 16.45
Vrijdag 08.00 – 16.45

Marian Vrolijk

Lid Nederlandse Vereniging Mondhygiënisten (NVM )

Ingeschreven DiplomaRegister Mondhygiënisten

 

Aanwezig

Woensdag 08.30 – 16.45

De afspraak bij een van de mondhygiënisten gaat via de tandartsen binnen de Groepspraktijk Diemen.

TANDVLEESPROBLEMEN Parodontitis © JanWillem Vaartjes / Auteur JW Vaartjes

De pocket

Onder bepaalde omstandigheden zal tandplak de kans krijgen om dieper in de ruimte tussen de tand en tandvlees te komen. De ruimte die hierdoor ontstaat wordt de pocket genoemd.
De schadelijke producten van de bacteriën in de pocket zorgen ervoor dat het lichaam afweercellen en ontstekingseiwitten in dit gebied gaat loslaten. Het gevolg van deze strijd is dat ook het kaakbot en de ligament vezels tussen de wortel en het bot worden afgebroken. Hierdoor zal de pocket dieper worden. Op de bovenste foto op de afbeelding hieronder is een voorbeeld te zien: rechts is een gezonde situatie en links is plak (die zich in de pocket bevindt) te zien. Dit wordt subgingivale plak genoemd. In deze pockets verkalkt de tandplak gedeeltelijk tot tandsteen. Deze voortschrijdende ontsteking met afbraak van vezels en kaakbot heet parodontitis. Ongeveer 10-15% van de Nederlanders lijdt aan ernstige parodontitis

 

Afbraak van steunweefsel

Op de onderste afbeelding hierboven is een kies te zien, waarbij links afbraak heeft plaatsgevonden. Hierdoor is een verdiepte pocket ontstaan. Als je het botniveau vergelijkt met de gezonde rechterkant, zie je dat het lager ligt. Ook de aanhechting van de ligament vezels begint lager. Dit betekent dat de kies al een deel van zijn steun is kwijt geraakt.

Op de afbeelding hieronder is een kies te zien in het eindstadium van parodontitis. Het botniveau ligt maar net boven de punt van de wortels, de kies is bijna al zijn steunweefsel kwijtgeraakt

 

Symptomen

De gingiva kan bij parodontitis net als bij gingivitis rood, slap en gezwollen zijn en gaan bloeden bij het poetsen en eten. Een vieze smaak, adem en voortanden die veranderen van positie, zijn ook symptomen die kunnen duiden op parodontitis. Pijnklachten komen niet vaak voor en helaas kunnen de overige symptomen ook onopgemerkt of afwezig zijn. Dit kan tot gevolg hebben dat parodontitis lang onopgemerkt blijft en dat terwijl het heel belangrijk is om in een vroeg stadium in te grijpen. Laat daarom de gezondheid van je tandvlees regelmatig bij de tandarts controleren.

 

Consequentie

Het probleem van een verdiepte pocket is niet op te lossen door alleen beter te gaan poetsen. Zoals links te zien is in de afbeelding hierboven, bereiken de haren van de tandenborstel de plak diep in de pocket niet. Deze plak blijft dus zitten en schadelijke bacteriën krijgen de kans om zich te vermenigvuldigen. Hierdoor zal de afbraak steeds dieper voortschrijden. Tandsteen zowel in de pocket als boven het tandvlees is überhaupt te hard om weg te poetsen en zal alleen door een tandarts of mondhygiënist weggehaald kunnen worden. De plak en tandsteen in de pocket kan door de tandarts of mondhygiënist met bepaalde instrumenten verwijderd worden. Dit wordt gebitsreiniging genoemd, schematisch te zien in de figuur rechtsboven.Als de plak en tandsteen verwijderd en de pocket schoon gemaakt is, krijgt het lichaam de kans om het evenwicht te herstellen. De patiënt moet er wel voor zorgen elke dag alle tandplak boven het tandvlees te verwijderen, zodat de pocket niet makkelijk opnieuw geïnfecteerd raakt. Als het parodontium(= steunweefsel) genezen is, zal de gingiva weer strakker tegen de tand aanliggen en de pocket kleiner worden. Hierbij moet wel opgemerkt worden dat het in dit proces verloren gegane steunweefsel, niet of nauwelijks terugkomt. Je kan er dus eigenlijk met name voor zorgen dat het niet erger wordt. Dit pleit nogmaals voor een vroege diagnose van parodontitis.

Pocketmeting

Voordat een parodontologische behandeling gestart kan worden, moet natuurlijk eerst onderzocht worden of iemand parodontitis heeft en ook in welke mate dit het geval is. Hiervoor bestaan een aantal methoden en technieken. De belangrijkste meting is de pocketmeting.

 

Hiernaast is schematisch een pocketmeting te zien. Deze pocketmeting wordt uitgevoerd met een instrument, een pocketsonde. Met behulp van deze pocketsonde is het mogelijk de diepte van de pocket in millimeters te meten. Het meest rechter plaatje bevat de diepste pocketmeting. Hoe dieper de pocket hoe ongunstiger de situatie.

Röntgenfoto’s

Naast deze ‘klinische’ gegevens is het belangrijk om ook röntgenfoto’s van de tanden en kiezen te hebben. Op deze foto’s is het verloop van het botniveau tussen de tanden en kiezen te beoordelen, maar kunnen ook andere problemen, welke van belang zijn voor de behandeling, opgespoord worden.

Hier zijn twee röntgenfoto’s te zien: op de linker is een normaal botniveau zichtbaar, terwijl op de rechter foto het botniveau sterk verlaagd is door parodontale afbraak.

Behandeling

Om de parodontitis te kunnen genezen moet de oorzaak van de ontsteking, de bacteriën in de tandplak, verwijderd worden. Dit moet zowel boven als onder het tandvlees gebeuren. Het verwijderen van de plak boven het tandvlees zal door de patiënt zelf gedaan moeten worden. De mondhygiëne zal ten opzichte van de situatie in het verleden moeten verbeteren. De behandeling valt of staat bij een goede mondhygiëne! Met een tandenborstel kan een groot deel van de tandplak wegpoetst worden. Maar de plak tussen de tanden en kiezen in, is moeilijk weg te poetsen. Die tandplak moet verwijderd worden met andere hulpmiddelen zoals ragers of tandenstokers. De tandarts en mondhygiënist zal uitgebreid vertellen welke hulpmiddelen voor uw mond geschikt zijn en het gebruik demonstreren. Tijdens deze behandelingsfase wordt ook gecontroleerd of de patiënt in staat is de plak overal goed te verwijderen en zonodig zal de mondhygiëne bijgestuurd worden.

Behandelfases

Initiële fase 

De plak en tandsteen onder het tandvlees zal door de tandarts en/of mondhygiënist verwijderd moeten worden. De tandarts of mondhygiënist doet dit met speciale instrumenten. Dit wordt een professionele gebitsreiniging genoemd. Over het algemeen is dit zeer arbeidsintensief werk en vier zittingen van een uur zijn eerder regel dan uitzondering. Pas als zoveel mogelijk tandplak en tandsteen onder het tandvlees verwijderd is en de patiënt zelf in staat is om zijn gebit goed schoon te houden, dan is de eerste fase van de behandeling voltooid. Deze fase wordt de initiële fase genoemd.

Doordat de plak en tandsteen onder het tandvlees door de tandarts en/of mondhygienist wordt weggehaald, verdwijnt de ontstekingsreactie. Het tandvlees komt weer strak tegen de tand aan te liggen. Het parodontium is weer gezond, de pocketsonde meet ondiepe(re) niet bloedende pockets. Het verloren gegane steunweefsel zal zich helaas niet of nauwelijks herstellen. Tijdens de genezing kan het tandvlees zich terug gaan trekken en de tandhalzen worden soms (tijdelijk) gevoelig door de behandeling. De patiënt moet elke dag de mondhygiëne goed uitvoeren om herinfectie van de pockets te voorkomen.
De herbeoordeling

Het parodontium heeft tijd nodig om na de gebitsreiniging in de initiële fase te herstellen. Over het algemeen zal er drie maanden gewacht worden voordat de patiënt weer onderzocht wordt, dit kan overigens per patiënt verschillend zijn. Na deze drie maanden worden alle gegevens opnieuw gemeten en genoteerd op een parodontiumstatus. Deze fase wordt de herbeoordeling genoemd.

Ontstoken pocket voor aanvang van de initiële behandeling. Pocket genezen en minder diep tijdens de herbeoordelingsfase
Flap operatie

Zoals al eerder genoemd kan parodontitis door de combinatie van een goede mondhygiëne en gebitsreiniging genezen. Toch kan de tandarts nog plaatsen met ontstoken pockets vinden, doordat er plak en tandsteen boven en/of onder het tandvlees zit. Als er plak boven het tandvlees zit dan is dit een gevolg van een onvoldoende mondhygiëne. Het vervolg van de behandeling richt zich dan op het verbeteren daarvan. Na enige tijd volgt een nieuwe herbeoordeling. Als er nog tandplak of tandsteen in de verdiepte pockets zit, komt dit doordat de plak of tandsteen moeilijk te bereiken is. Om moeilijk bereikbare plaatsen te reinigen, is soms een chirurgische behandeling noodzakelijk. Dit wordt een flap-operatie genoemd.

De gevolgen van de behandeling

Een grondige parodontale behandeling is de enige wijze, waarmee verlies van tanden en kiezen door parodontitis, voorkomen kan worden. Van middeltjes als Q-10 en homeopathische tandpasta’s is nooit bewezen dat zij enig effect hebben. Een grondige parodontale behandeling kan gevolgen hebben voor het uiterlijk van het tandvlees. Het tandvlees krijgt een gezondere kleur, is minder gezwollen en kan zich langs de wortel terugtrekken.

Links zijn de tanden te zien van iemand die heeft geleden aan ernstige parodontitis. Het parodontium is nu na behandeling gezond en ontstekingsvrij, maar doordat een groot deel van het kaakbot tijdens de parodontitis is verdwenen, heeft de gingiva zich teruggetrokken. De tanden lijken hierdoor ‘langer’, gelukkig is dat vaak niet zichtbaar omdat de lippen de tanden en kiezen voor een (groot) deel bedekken. Als de langere tanden u storen, kan de tandarts een zogenaamde tandvlees-epithese maken. Die bedekt de tanden en kiezen op de plaatsen waar het tandvlees is teruggetrokken. Een tandvlees-epithese is gemaakt van kunststof. Door de tandvlees-epithese uit te nemen kan de tandplak van de tanden worden verwijderd.Als het tandvlees is teruggetrokken, kunnen de wortels gevoelig worden voor warmte, koude of aanraking. Deze gevoeligheid is meestal tijdelijk en verdwijnt na enkele weken tot maanden. Het niet goed poetsen van de wortels omdat ze gevoelig zijn, maakt het probleem erger. Door de producten van de tandplak op de wortel zal de tand nog gevoeliger worden, met als gevolg dat de wortel minder gepoetst wordt, waardoor er nog meer tandplak zal ontstaan. Om deze vicieuze cirkel te doorbreken is goed poetsen essentieel. Gelukkig bestaan er lakken, waarmee de wortels ingesmeerd kunnen worden, zodat de gevoeligheid sneller afneemt. U kunt zelf de gevoeligheid verminderen door een tandpasta of gel te gebruiken tegen gevoelige tanden, en door te spoelen met een fluoride spoelmiddel. Ook een verkeerde (te harde) manier van poetsen, kan de wortels gevoeliger maken. Blootliggende wortels en furcaties zijn erg gevoelig voor het ontstaan van cariës. Behalve dat u zelf het gebruik van suiker mindert, kan uw tandarts of mondhygiënist maatregelen nemen om wortelcariës te voorkomen. Op deze site is meer informatie over teruggetrokken tandvlees te vinden.
Nazorg

Als een parodontale behandeling slaagt en het parodontium is ontstekingsvrij, dan is dat een goede basis om de tanden en kiezen de rest van het leven te behouden. Een hele belangrijke voorwaarde daarvoor is dat er niet opnieuw ontstoken pockets ontstaan. Dat kan alleen als elke dag alle tandplak van de tanden en kiezen verwijderd wordt. Een goede mondhygiëne is dus niet alleen tijdens de behandeling belangrijk, maar daarna is dit ook een bepalende factor voor het behoud van het gebit.Wanneer door de tandarts of mondhygiënist het gebit niet regelmatig wordt schoongemaakt, de mondhygiëne wordt gecontroleerd en bijgestuurd, dan blijkt de situatie na verloop van tijd toch weer te verslechteren en de parodontitis vaak terug te komen. Regelmatige nazorg-behandelingen blijven dus nodig. Over het algemeen wordt de nazorg drie tot vier keer per jaar uitgevoerd, maar kan afhankelijk van de situatie vaker of minder vaak nodig zijn.

Behandelschema

 

 

 

Hiernaast is schematisch het traject van de parodontologische behandeling te zien